Γράφει ο Δημήτρης Αγιούμπι
Πόσες φορές επιμείναμε να αποδείξουμε ότι έχουμε δίκιο, ακόμη κι όταν βλέπαμε πως η συζήτηση οδηγούσε σε αδιέξοδο; Πόσες φορές αφήσαμε τον εγωισμό να πάρει τη θέση της κατανόησης και μετατρέψαμε μια απλή διαφωνία σε μια σιωπηλή απόσταση ανάμεσα σε εμάς και τους ανθρώπους που αγαπάμε;
Οι ανθρώπινες σχέσεις δεν δοκιμάζονται μόνο από όσα συμβαίνουν, αλλά κυρίως από τον τρόπο που επιλέγουμε να τα διαχειριστούμε. Γιατί πίσω από μια έντονη αντίδραση, μια φωνή που υψώνεται ή μια κουβέντα που πληγώνει, συχνά κρύβονται συναισθήματα που δεν καταφέραμε να εκφράσουμε.
Ο Δημήτρης Αγιουμπί, Emotional Pattern Specialist, προσεγγίζει ένα από τα πιο συνηθισμένα αλλά και ουσιαστικά διλήμματα των ανθρώπινων σχέσεων: Θέλουμε πραγματικά να λύσουμε όσα μας χωρίζουν ή απλώς να αποδείξουμε ότι έχουμε δίκιο;
Μέσα από το άρθρο του, μας καλεί να αναγνωρίσουμε τα επαναλαμβανόμενα συναισθηματικά μοτίβα που καθορίζουν τις αντιδράσεις μας και να αναρωτηθούμε αν, τελικά, η μεγαλύτερη νίκη σε μια διαφωνία δεν είναι να επικρατήσουμε, αλλά να καταφέρουμε να συναντήσουμε ξανά τον άνθρωπο απέναντι μας.
Η στιγμή που ανεβαίνει η φωνή
Ξέρεις αυτή τη στιγμή. Η κουβέντα ξεκίνησε για κάτι μικρό. Τα πιάτα, ένα μήνυμα που δεν απαντήθηκε, ένα «πάλι αργοπόρησες». Και ξαφνικά δεν μιλάτε πια γι’ αυτό.
Μιλάτε για το ποιος έχει δίκιο. Και κάπου εκεί υπάρχει μια ερώτηση που σχεδόν κανείς δεν κάνει στον εαυτό του: θέλω να έχω δίκιο ή θέλω να λυθεί; Γιατί σπάνια γίνονται και τα δύο.
Γιατί θέλουμε τόσο πολύ να έχουμε δίκιο
Το δίκιο σπάνια αφορά το θέμα. Αφορά το πώς νιώθουμε μέσα μας εκείνη τη στιγμή. Όταν κάποιος μας λέει ότι κάναμε λάθος, για πολλούς από εμάς δεν ακούγεται «έκανες ένα λάθος». Ακούγεται «δεν αξίζεις», «δεν σε υπολογίζω», «δεν μετράς». Και τότε το δίκιο γίνεται άμυνα. Δεν παλεύουμε για τα πιάτα. Παλεύουμε να μη νιώσουμε μικροί. Συχνά αυτό το μοτίβο είναι παλιό. Το μάθαμε κάπου νωρίς, σε ένα σπίτι όπου όποιος έχανε την κουβέντα έχανε και κάτι παραπάνω. Σήμερα είμαστε ενήλικες, αλλά ο καβγάς πατάει ακόμα στο ίδιο κουμπί.
Τι κοστίζει το δίκιο
Ας πούμε ότι κερδίζεις. Έφερες τα επιχειρήματα, θυμήθηκες τι ειπώθηκε πριν από τρεις μήνες, ο άλλος σώπασε. Είχες δίκιο. Και μετά; Ο άλλος δεν άλλαξε γνώμη. Απλώς κουράστηκε. Μάζεψε το θυμό του και τον έβαλε στην άκρη για τον επόμενο καβγά. Εσύ κέρδισες τη μάχη και έχασες λίγη από την επαφή. Αυτό είναι το κόστος. Κάθε φορά που το δίκιο κερδίζει με αυτόν τον τρόπο, η σχέση πληρώνει. Και ο ίδιος καβγάς επιστρέφει, με άλλο θέμα αλλά με το ίδιο σενάριο. Γιατί τίποτα δεν λύθηκε, απλώς έκλεισε.
Τι σημαίνει να λυθεί
Να λυθεί δεν σημαίνει να υποχωρήσεις. Δεν σημαίνει να πεις «εντάξει, φταίω εγώ» για να τελειώνει η ιστορία. Αυτό είναι απλώς δίκιο από την ανάποδη. Να λυθεί σημαίνει ότι στο τέλος και οι δύο νιώθετε ότι ακουστήκατε. Ότι καταλάβατε τι πραγματικά πόνεσε τον άλλον, όχι μόνο τι είπε. Πίσω από το «πάλι αργοπόρησες» συνήθως υπάρχει ένα «ένιωσα ότι δεν είμαι προτεραιότητα». Όταν αυτό ακουστεί, ο καβγάς χάνει τη δύναμή του. Δεν χρειάζεται πια νικητής.
Πώς αλλάζεις κατεύθυνση μέσα στον καβγά
Δεν χρειάζεται να γίνεις άγιος. Χρειάζεται να προσέξεις μια στιγμή και να διαλέξεις κάτι διαφορετικό. Μερικά πράγματα που βοηθάνε:
1. Σταμάτα και ρώτα τον εαυτό σου: «Τι θέλω τώρα; Να κερδίσω ή να λυθεί;» Μόνο που το ρωτάς, έχεις ήδη βγει από τον αυτόματο πιλότο.
2. Πρόσεξε το σώμα σου. Σφίξιμο στο στήθος, ζέστη στο πρόσωπο, γρήγορη ανάσα. Αυτό είναι το σήμα ότι μιλάει το παλιό μοτίβο, όχι εσύ.
3. Ρώτα αντί να απαντάς. «Τι σε πείραξε πραγματικά;» ανοίγει πόρτα. «Ναι, αλλά εσύ…» την κλείνει.
4. Πες τι νιώθεις, όχι τι έκανε ο άλλος. «Ένιωσα μόνος» ακούγεται. «Πάντα με αγνοείς» προκαλεί άμυνα.
5. Πάρε διάλειμμα αν χρειάζεται. «Θέλω να το λύσουμε, δώσε μου δέκα λεπτά» δεν είναι φυγή. Είναι σεβασμός.
Η επόμενη φορά
Ο επόμενος καβγάς θα έρθει. Δεν είναι αποτυχία, είναι μέρος κάθε σχέσης. Αυτό που μπορεί να αλλάξει είναι η ερώτηση που κάνεις μέσα σου. Αν κάθε φορά διαλέγεις το δίκιο, θα έχεις πολλές νίκες και μια σχέση που κουράζεται. Αν διαλέγεις τη λύση, μπορεί να μην ακούσεις ποτέ «είχες δίκιο». Θα ακούς όμως «σε καταλαβαίνω». Σε κάθε συζήτηση να θυμάσαι ότι έχεις τη δυνατότητα να πεις: «Δώσε μου λίγο χρόνο να το σκεφτώ» ή «να δω πώς αισθάνομαι». Αυτό πολύ συχνά δίνει χώρο στη σχέση να αναπνεύσει. Και συνήθως αυτό ήταν που ήθελες από την αρχή.
Ίσως τελικά η μεγαλύτερη πρόκληση στις ανθρώπινες σχέσεις να μην είναι να μάθουμε να διαφωνούμε λιγότερο, αλλά να μάθουμε να ακούμε περισσότερο. Να αναγνωρίζουμε πότε μιλά ο εγωισμός μας και πότε μια βαθύτερη ανάγκη να νιώσουμε ότι μας καταλαβαίνουν, μας υπολογίζουν και μας αποδέχονται.
Το δίκιο μπορεί να προσφέρει μια στιγμιαία αίσθηση δικαίωσης. Η ουσιαστική επικοινωνία, όμως, είναι εκείνη που μπορεί να διατηρήσει ζωντανή μια σχέση.
Μέσα από την προσέγγιση του, ο Δημήτρης Αγιουμπί μας υπενθυμίζει πως η αλλαγή δεν ξεκινά απαραίτητα από τη συμπεριφορά του άλλου, αλλά από τη στιγμή που εμείς αποφασίζουμε να αναγνωρίσουμε και να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούμε.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι ποιος είχε δίκιο. Είναι αν, μέσα στην προσπάθεια μας να το αποδείξουμε, χάσαμε κάτι πολύ πιο σημαντικό.
